Czy rozstanie rodziców zawsze oznacza walkę o dzieci?

Każde rozstanie rodziców wymaga podjęcia decyzji o tym, przy którym z nich dzieci pozostaną na co dzień. Polskie prawo daje w tej kwestii tylko jedną wskazówkę: dobro dziecka. Najczęściej każde z rodziców ma inne wyobrażenie i inny plan co do sposobu funkcjonowania rodziny po ich rozstaniu, a pozostawienie dziecka przy sobie poczytuje jako najlepsze dla niego rozwiązanie.

W przypadku małżonków będących rodzicami małoletnich dzieci orzeczenie rozwodu wiąże się z decyzją Sądu o władzy rodzicielskiej i o kontaktach z dziećmi. Trudne emocje towarzyszące rozwodowi często górują nad zdrowym rozsądkiem, a brak porozumienia między rodzicami najczęściej prowadzi do niepotrzebnych konfliktów. Wydane w tych okolicznościach orzeczenia Sądu rodzinnego rodzice odbierają zwykle jako niekorzystne dla każdej ze stron.

Należy pamiętać, że zgodnie z art. 58 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Porozumienie między małżonkami w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem może wyjść wszystkim na dobre.

 

Sposoby ustalenia pieczy nad dzieckiem po rozstaniu

Najczęstszym modelem sprawowania opieki nad dzieckiem po rozstaniu rodziców jest sytuacja, w której dziecko na stałe zamieszkuje z jednym z rodziców, a z drugim z nich spotyka się w terminach określonych przez Sąd lub ustalonych przez rodziców w ramach ich porozumienia rodzicielskiego.

Innym modelem pieczy nad dzieckiem jest tzw. opieka naprzemienna. Polega ona na tym, że dziecko zamieszkuje z każdym z rodziców na zmianę w ustalonych okresach, np. po tygodniu.  W tej sytuacji każde z rodziców sprawuje opiekę nad dzieckiem w równym zakresie.

Kolejnym rozwiązaniem, które pojawia się od jakiegoś czasu w praktyce prawa rodzinnego jest tzw. „gniazdowanie”, które jest rodzajem pieczy naprzemiennej.  Polega ono na tym, że dziecko mieszka na stałe w jednym mieszkaniu, do którego rodzice wprowadzają się na zmianę i zamieszkują z dzieckiem w określonych schematach czasowych np. po 2 tygodnie.

 

Piecza gniazdowa

Choć piecza gniazdowa nie jest jeszcze popularnym rozwiązaniem, to ze względu na jej liczne zalety warta jest upowszechnienia.

Piecza gniazdowa (ang. Bird’s nest joint custody) charakteryzuje się tym, że dzieci zostają w jednym domu, a rodzice wprowadzają się do niego i wyprowadzają w różnych okresach.

 

Dlaczego piecza naprzemienna w formule gniazdowania może być rozwiązaniem korzystnym?

  • Przede wszystkim dzięki takiemu rozwiązaniu dziecko ma bieżący kontakt z każdym z rodziców, a tym samym rodzice w równym stopniu uczestniczą w życiu dziecka;
  • Taki model życia pozwala dziecku na budowanie głębokiej relacji z obojgiem rodziców;
  • Żadne z rodziców nie jest separowane od dziecka;
  • Zamieszkiwanie przez dziecko na stałe w jednym mieszkaniu zapewni dziecku większe poczucie stabilności;
  • Dziecko nie jest zmuszone do ciągłych zmian miejsca zamieszkania, czego doświadcza przy typowej pieczy naprzemiennej;
  • To rodzice przyjmują na siebie większy ciężar w związku ze zmianą sytuacji życiowej i rotacyjnie wprowadzają się do miejsca zamieszkania dziecka

 

Jakie są główne wady gniazdowania?

Rozwiązanie to nie jest dostępne dla wszystkich. Przyjęcie takiego modelu życia rodziny po rozstaniu wymaga dysponowania przez rodziców w sumie trzema mieszkaniami, tj. jednym, w którym na stałe zamieszkuje dziecko oraz po jednym dla każdego z rodziców, w którym zamieszkują w okresach, kiedy nie sprawują pieczy nad dzieckiem.

Ponadto należy uwzględnić, że ustalenie pieczy nad dzieckiem w tej formule dostępne jest tylko dla rozwodzących się małżonków, którzy gotowi są na ścisłe porozumienie. Po pierwsze dlatego, że warunkiem ustalenia pieczy naprzemiennej, której rodzajem jest gniazdowanie, jest istnienie bardzo dobrego kontaktu pomiędzy rodzicami i współdziałania dla dobra dziecka. Po drugie zaś konieczne jest porozumienie w kwestiach organizacyjnych, ponieważ rozwiedzeni małżonkowie będą na zmianę korzystali ze wspólnego mieszkania.

 

Podsumowanie:

Piecza gniazdowa jest to rozwiązanie dla rozwodzących się rodziców, którzy widzą szanse na porozumienie w sprawach dzieci. Może być przedmiotem porozumienia rodzicielskiego, które z uwagi na jego zgodność z dobrem dziecka uwzględni Sąd rozwodowy.  Gniazdowanie odciąża małoletnich w sytuacji rozstania rodziców, pomaga uniknąć konfliktu lojalnościowego, który najczęściej obciążą dzieci w sytuacji rozwodu rodziców oraz pozwala na budowanie relacji pomimo trudu rozstania. Opieka gniazdowa wiąże się jednak z większymi nakładami finansowymi niż inne modele sprawowania opieki nad dziećmi po rozwodzie oraz wymaga od rozwiedzionych rodziców silnego porozumienia w sprawach dzieci.

 

Model ten, znany od wielu lat w krajach zachodnich, z uwagi na swoje liczne zalety może okazać się trafnym rozwiązaniem także w polskich realiach.